Slachen 1938 - up platt

Ilse Löhne, Hohenaverbergen
Zitiert im September 2010.
Kott vör Wiehnachten keum de Husslachter, Sandbargs Vadder- Sandbargs Onkel Fritz.
Wi wolln girn tau Wiehnachten frische Wurst un frischet Fleesch hebben.
As he bien Dodmoaken wür, leup ick inne Stub’m de na achtern rutlegg un nich na’n Hoff tau.
Ick heul mi de Ohrn tau, möch dat Gieln nich hörn, möch von den ganzen Kroam nix seehn.
Na’n Tied keum us Großvadder un seggt: „Du kannst ruhig koamen. Datt swien is dode un liggt vör de
groote Deelendör. Die Vadder hoalt all dat heete Woater ut’n Müerkeddel“.
Sandbargs Vadder schroabt de swienhoar aff mit sien bleckern Schoaber. Us Vadder socht de Sienshoar
tauhoopen un deit se in Sandbargs Netz.
Ut de Swienshoar schütt Börsten un Pinsel moakt wirn.
As Sandbargs Opa Fritz noch bien Slachen wür, harr he af un to moal „Kuckuck“ ropen un denn ok sungen
„Anna – Susanna! Stah up un böt Für!“ „Och nee mien leev Mudder, dat Holt is tau düer!“
Harr me froagt: „Wull nich de Swienstön hebben? Sünd dat nich glatte Poppenschau?“
An Reep uppe Deel hüng naher datt Swien, hüng hoch nauch, dat de Katten doar nich bikönn’n.
As dat Swien utnoamen, de Därme reinmoakt würnun inne Baljen mit den neien Riesbessen hin un her
schüert würn, bleus Sanbargs Vadder de Bloasen up: „Hier hest een feinen Luftballon, den kannst inne
Stub’n bringen un an’n Kacheloahm hinhäng’n taun drögen.
Oabens seet us Mudder inne Stub’m un neih ut de Bloasenun ut de Flomenhut Mettwurstdärme. De recken
aber nich ganz, wür jo een grootet Swien wähn, weuch meist 3 Zentner.
So neih se noch Därme ut Linnentüch för de Mettwürste un för de Büdelwurst.
Dat wür jo eene Rotwurst mit’n beeten weniger Speck in, un denn keum noch Roagenmehl doartau.
Harr us Mudder nu alls ferdig för den annern Dag? Datt Koakfleesch legg in dat kole Woater, inne Baljen,
un stünn in’n Keller.
De insolttubben wür rein. De Müetkeddel noch moal rein moakt un neet Woater rinfüllt. Buschholt taun
Anböten un Füerholt taun Nahböten wür doar inne Schuerkoamer.
Solt, swatten Pöaper, brunen Pöaper, Wurstband un de Stickens, de us Vadder ut de oolen Bessenries moakt
harr, dat wür allns inne Köken.
De Wurstspieln stünn’n uppe Deel inne Ecke.
Den annern Morn wür ick jo freuh upstoahn, woll jo taukieken bin Wurstmoaken.
Datt Swien harrn Sandbargs Vadder un us Vadder all von de Deel hoalt, legg all inne Köken up’m Disch,
scholl tweisoogt wirn.
Een Deil Koakfleesch, de Schinken, de Specksieten mössen insolt wirn. Dat annere Koakfleesch keum in
datt heete Woater in’n Müerkeddel. Us Großvadder müß dornah kieken un’t Nahböten nich vergeeten.
De Ohr nun de Pöötjen würn fein reinmoakt, süss könnendatt jo nich mit Appetit eeten inne
Steekreubenzupp’n. De Steert möß uck fein reinmoakt wirn, dröff keen eenziges Hoar an sitten blieb’m
smeckt jo ganz famos in’n Suernkohl.
Nu güngt bi de Mettwüste un bi de Brägenwüste: Fleesch dödreihn dör de Wurstmaschine, mit Salt un
swatten Pöaper affsmecken, önnig kneern, glattstriken un uppe Spieln häng’n. De groten Lüer würn bien
Vertelln. Snacken von dütt, snacken von datt. Dau segg ick tau Sandbargs Vadder:
„Sandbargs Onkel Fritz, wull du moal hörn watt us Pumpen jümmers seggt?“
Dat ha mi us Vadder bibrocht. Use Pumpenstünn inne Köken an’n Goatensteen. Se Jiep soon beten un möß
moal smmert wirn. „Sandbargs Onkel Fritz! Hör doch moal tau! Sandbargs Vadder hör moal , watt us
Pumpen jümmers seggt: „>>Heil Hitler!Heil Hitler!Heil Hitler!<<“ – Ick hör up, den Pumpenswengel tau
bewegen- up und al.
Se snacken jo goarnich mehr tauhoopen! Ick keek von eenen na’n annern, aber se keeken bloß vör sick dal.
Un us Vadder dücht mi, wür soon beeten witschen ümme Näs. Watt harrn de bloß?
As us Vadder mi dat bibrocht harr, dau wür he doch so gaut doarbi stellt wähn un harrlicht, nich bloß ganz
liese, nee! Ganz luer harr he lacht un us Mudder un us Großvadder uck, alltauhoopen!
Un nu würn se ganz still. Segge alltauhoopen keen Wort. Keeken sick nich an! Könnst meist hörn, dattse
den Atem anheul’n. Wür ganz liese inne Köken. Könnst bloß dat Füer in’n Hird hörn, wie’t knistert. …

Na’n Tied seggt Sandbargs Vadder: „Meta, kiek moal na, ob datt Bukspeck in Müerkeddel al gor is. De
Mettwurst un de Prägenwurst is ferdig, denn wüllt wi freuhstücken.“ Bin Freuhstücken geevt datt warme
Bukspeck mit een beeten Pöaper un Solt, datt frische Mett mit Ziepolln un in de Tassen starken Kaffee
mit’n Sluck doarin, den Tarras.
Na’n Freuhstück würn bien Koakflesech de Swoarn afftoagen, de Leber mir koaken Water öbergoaten. För
de Leberwurst dreih us Vadder die Zieppolln, de Swoarn, de Leber un datt Koakfleesch dör de
Wurstmaschine.
För de Sülten wür datt Fleesch in gröttere Stücken sneern un datt Speck för de Rotwurst in gans fine
Stücken sneern. Up’m Hird stünn de Knippott mit Boullion , Habergrütt, dörgedreihtet Fleesch, Swoarn,
Ziepolln un de Lungen.
Möß gaut umreuert wirn, datt nich anbrenn. Bitau upm Hird koak datt Middageeten „Bohnenzupp’n mit’n
Schinkenknoaken“. Nu snacken de grooten Lüer uck wedder tauhoopen, harr lange nauch düert.
Us Vadder freuch Sandbargs Vadder: „Woveel hesst du denn letze Weeke för die Farken kreegen? Watt
Gaatz Heinrich seggt, watt de Fetten kösst? Wat woll de denn för de Kauhkalber utgeeben un
Woveel hett he di denn för de Bullenkalber boern, oder wür Glinn Gorch bi di?“ Doarnah harr Sandbargs
Vatter Oarn!
Nu bröch us Vadder datt Knipp uteeanner. För jeden Nahber een Kump vull Knipp un een halben Ammer
Boullion: För Ahldens, Wäbers, Ülzens, Grellns un Osterlohs. Slachen de Nahbers, bröchen se us watt
wedder.
Ick keek füdder tau bien Wurstmoaken. De Leberwurst keum in de dünnen Darm, de Sülten in’n Moagen un
inne Piepwurst, de Rotwurst inne dicken Darm.
De Kinner, uck alle Nahbarkinner, kreegen eene lüttje Leberwurst.
„Kumm“, seggt Sandbargs Vadder, ick will mal meeten, wi groot dien Näs is. So groot schall uck dien
Leberwurst wirn.“ Un denn geevt noch den feine Tungenwurst. De Tungen wür inne dünne Speckschieben
wickelt, keum up’m Teller un möß vörn Kökenfinster utkööln.
Gaut uppassen, datt de Katten doar nich bi goaht! „Tungenwurst, datt is jo de Brügamswurst“. Seggt
Sandbargs Vadder, Brögamswurst, datt klüng mi gaut inne Ohrn. Een Brögam harr ick mi jo all utkeeken,
wür jo all 6 Joahr old.
De Brögam, datt wür Heers Rudolf. De wür bien Militär un harr soon smucke Uniform an. De möch ick
lieden. So güng ick aff un tau na Heers Mudder un hölp ehr bien Waschköken utfeegen. Bien
Swiegermudder mut’n sick bitieden in’t rechte Licht setten.Ick vertell ehr uck allns, watt ick so vör harr. Se
aber lach un gnigger egal wech. Düsse Swiegermudder woll ick mi warmholn. So eene de jümmer lach un
gnigger, sick jümmer watt mit mit mi vertellt, soone gaue fünn ick so reeken nich wedder.
Harr milev noch nich seehn, datt Swigermudder un Swiegerdochter tauhoopen so vergneugt würn as wi
beiden.
As de Husslachter ferdig wür un von Hof güng, seggt us Mudder: Gaut, datt wi den irstmoal los sünd!Jedet
Joahr de sülbe Kleieree mit datt veele Fettun mit datt Blaut!“ Uppe Deel bleev de Reep noch hängen, keum
een weeken Sack rin, un so harr ick noch för een Dag ne Bummel.
Den annern Dag wür all masse Kroam von’n Slachen anne Siete. De Flomen mössen noch tweisneern un
utbroat wirn, de Swiesbroarn noch in Backoahm rin un nahher inne Inkoakgläs, de Mettwürste un de
Koakwürste up de Spieln up’m Rökerböd’n rup.
De Würste harr us Großvadder in’n Müerkeddel inne Schuerkoamer koakt. Een Rotwurst wür ehm
tweikoakt, un jüst soone feine Groote! „Och“ meen us Mudder, „datt givt watt slimmeres uppe Welt! Von
een tweigekoakte Rotwurst geiht de Welt nich ünner, aber gistern wür de Welt bald ünnergoahn för us!
Wenn Sandbargs Vadder doar Ohrn na hatt harr, wenn Sandbargs Fritz önning tauhört harr.